Maak van je tuin een spons
Vlaanderen is een van de meest verharde regio’s van Europa. Bijna 16 procent van onze totale oppervlakte ligt onder beton, asfalt of tegels. In onze tuinen is het nog erger. Daar is meer dan een kwart verhard. Gelukkig kan elke vierkante meter die je vrijmaakt, het verschil maken.
De cijfers
Gemiddeld is elke Vlaming goed voor 315 vierkante meter verharding. Dit zijn huizen, wegen en parkeerterreinen, maar ook terrassen, opritten en tuinpaden. Al dat harde oppervlak zorgt ervoor dat regenwater rechtstreeks naar de riolering stroomt in plaats van de bodem in te trekken.
Het gevolg is dubbel: bij hevige buien raakt het rioleringssysteem overbelast, terwijl de grondwatertafel ondertussen verder daalt. De droge zomers van de afgelopen jaren hebben dat pijnlijk duidelijk gemaakt. Water dat we in februari laten weglopen, missen we in juli.
Nieuwe regels, meer flexibiliteit
Sinds oktober 2023 gelden strengere regels voor nieuwbouw en verbouwingen. De oppervlakte voor infiltratievoorzieningen is verdubbeld, en bij nieuwbouw is een regenwaterput van minimaal 7.500 tot 10.000 liter verplicht. De bekendste manier om te infiltreren was de wadi: een ondiepe, glooiende zone waar regenwater kan verzamelen en intrekken.
In december 2025 versoepelde Vlaams minister Jo Brouns de regels. Heb je een achtertuin van maximaal 100 vierkante meter of smaller dan 6 meter? Dan hoef je geen wadi meer aan te leggen. Een ondergronds systeem mag ook. Bij heel kleine tuinen van minder dan 50 vierkante meter kan er zelfs een volledige vrijstelling zijn. Nog een mogelijkheid: als je minstens de helft van je dak als groendak aanlegt met voldoende wateropslag, heb je geen aparte infiltratievoorziening nodig.
Slim beplanten werkt ook
Infiltratie hoeft niet duur te zijn. Een effectieve aanpak is om gelaagde beplanting te kiezen met een kruidlaag, heesters én bomen. Net zoals je in een bos nooit plassen ziet staan, zorgt dit type beplanting voor optimale infiltratie. Leid de overloop van je regenwaterput of terras via een eenvoudige slang tussen die beplanting. Goedkoop en doeltreffend.
Verticale drainage is een ander alternatief: een koker die overtollig water de grond in leidt. Zonder zware machines kun je in goede zandgrond zelf al tot drie meter diep graven. Beide systemen werken vaak beter dan plastic regenwaterkratten, waar je moeilijker interessante vegetatie boven kunt aanplanten.
Kleine aanpassingen, groot effect
Je hoeft je hele tuin niet om te gooien. Begin met de tegels rond het tuinhuis die je amper gebruikt, of het stuk oprit waar nooit een auto staat. Elke vierkante meter die je onthardt, is winst voor je bodem én voor het bredere watersysteem. Kies voor inheemse planten die goed tegen zowel natte als droge periodes kunnen. Laat een stukje gazon doorgroeien tot een bloemenweide. En als je toch verharding nodig hebt: waterdoorlatende klinkers met een helling tot 5 procent hoeven sinds kort niet meer aangesloten te worden op een aparte infiltratievoorziening. Kleine aanpassingen, groot effect.
Top 5 sponstuin-ingrepen
- Ontharden: tegels weg waar het kan
- Doorlatend verharden: grasdallen, grindmatten of poreuze klinkers
- Opvangen: regenwaterput met hergebruik voor droge periodes
- Gelaagd beplanten: bodembedekkers, heesters én een boom
- Infiltreren: wadi, infiltratiekom of ondergronds systeem